Quesma 2026: Elasticsearch Alternatifi ClickHouse Tabanlı Search Engine

Quesma’nın 2025 Q3’te yayınladığı open-source proje, Elasticsearch API uyumluluğu sağlarken backend olarak ClickHouse veya Hydrolix kullanarak log analytics maliyetlerini 60-80% azaltma vaadi sunuyor; CrowdStrike’ın 2024’te Humio yığınını ClickHouse’a migrate ederek 28M USD/yıl tasarruf sağlamasıyla başlayan trend, 2026’da Elastic ekosistem ikamesinin yeni alternatifi olarak Quesma’yı stratejik hale getiriyor. Konuyla ilişkili olarak OpenSearch vs Elasticsearch vs Meilisearch: 2026 Search Engine Karşılaştırması rehberimiz detaylı incelemeyi içerir.

Quesma 2026: Elasticsearch Alternatifi Pazar Bağlamı

Quesma, 2024 yılında ex-Elastic engineer’lar tarafından kurulan ve 2025 yılında 1.0 stable sürümüne ulaşan açık kaynak proxy/gateway katmanıdır. Elasticsearch ve OpenSearch Wire Protocol uyumlu API sunar; arka planda ClickHouse, Hydrolix veya Loki gibi modern analytics database’lerini kullanır. Kibana, Beats, Logstash ve Filebeat gibi Elastic ekosistemi araçları hiçbir konfigürasyon değişikliği olmadan Quesma üzerinden çalışır; ancak storage + query backend ClickHouse’un sütun tabanlı sıkıştırma + paralelleme avantajından yararlanır.

Pazar dinamiklerine bakıldığında Elastic’in 2021 yılında SSPL lisans değişikliği büyük cloud sağlayıcılarını OpenSearch fork’una yöneltmiş, 2024 sonunda AGPLv3 lisansa geri dönüş yapmıştı. Ancak bu period boyunca enterprise kullanıcılar ClickHouse, Splunk, Datadog, Grafana Loki gibi alternatiflere yöneldi. IDC 2025 Q3 Log Analytics raporunda pazar büyüklüğü 8.4 milyar USD’ye ulaştı; 2027’ye kadar yıllık 23% büyüme bekleniyor. CrowdStrike’ın Humio backend’i ClickHouse’a taşıması ve yıllık 28M USD tasarruf sağlaması case study endüstri için bir milad oldu.

Türkiye’de Akbank, Garanti BBVA, Trendyol, Hepsiburada, Migros, Sahibinden ve Turkcell 2025 yılı içinde Elasticsearch maliyetlerini optimize etmek için Quesma, ClickHouse direct, OpenSearch ve Loki POC’lerini yürüttü. Özellikle log analytics ve observability use case’lerinde aylık 80-200K USD Elastic Cloud faturalarını 20-50K USD seviyesine indirme hedefiyle migration projeleri başlatıldı.

Quesma Mimari Boyutu: Proxy + Translator + Backend

Quesma mimarisi üç katmandan oluşur: API Proxy (Elasticsearch _search, _bulk, _msearch endpoint’leri), Query Translator (Elasticsearch DSL → SQL conversion) ve Backend Connector (ClickHouse, Hydrolix). Kibana request’leri Quesma’ya HTTP/REST üzerinden gelir; Query Translator Elasticsearch DSL (term query, range query, aggregation, scripted_metric) sorgularını eşdeğer SQL’e çevirir ve backend’e gönderir. Sonuçlar Elasticsearch response format’ına geri dönüştürülerek client’a gönderilir. Dual-write mode opsiyonel olarak hem Elasticsearch hem ClickHouse’a paralel yazıma olanak tanır; migration phase’inde kritik özellik.

Karşılaştırma Matrisi: Quesma vs Direct ClickHouse vs OpenSearch vs Loki

Log analytics ve search engine pazarında 2026 yılı itibarıyla beş ana alternatif yarışıyor. Quesma drop-in replacement yaklaşımı ile mevcut Elasticsearch yatırımını koruyarak backend modernizasyonu sağlıyor. Direct ClickHouse kullanımı en yüksek esnekliği sunuyor ama Kibana dashboard’ları yeniden inşa edilmeli (örn. Grafana’ya migration). OpenSearch Elasticsearch fork’u olarak Wire Protocol uyumlu ancak Elastic ile feature gap büyüyor. Grafana Loki ise label-based log indexing pattern’iyle çok düşük storage maliyeti ama full-text search sınırlı.

• Quesma: ES API uyumlu, Kibana dashboard preserve, ClickHouse backend; query translation %85 coverage, compute maliyeti 60-80% azalır
• Direct ClickHouse: En yüksek esneklik, Grafana dashboard, native SQL; Kibana migration cost yüksek (200+ dashboard için 3-6 ay)
• OpenSearch 2.x: Wire Protocol uyumlu, AWS-backed; Elastic ile feature gap büyüyor, performance Elastic’in altında
• Grafana Loki: Label-based indexing, storage maliyeti ultra düşük; full-text search sınırlı, observability odaklı
• Splunk: Enterprise leader, AI/ML observability güçlü; yıllık 500K-5M USD lisans, pahalı

İlgili konu: Apache Pinot real-time analytics log analytics dışındaki user-facing dashboard senaryolarında Quesma + ClickHouse alternatifi olarak değerlendirilebilir.

Implementation Pattern: ELK’den Quesma + ClickHouse’a Migration

Üretim migration pattern’i şu fazlardan oluşur: assessment (log volume + Kibana dashboard envanteri), parallel infrastructure (Quesma + ClickHouse cluster setup), dual-write activation (Filebeat/Logstash hem Elastic hem Quesma’ya yazar), Kibana redirect (Kibana config’inde Elasticsearch endpoint’i Quesma’ya değiştirilir), validation (parallel query reconciliation), Elastic cutover (Elastic decommission). 60-90 günlük paralel run ile her iki sistemde query sonuçları karşılaştırılır ve aggregate sapmaları (genellikle <0.1%) reconciliation edilir.

ClickHouse cluster sizing log volume’a göre yapılır: günde 5 TB log için 3 shard x 2 replica (toplam 6 node) x 16 vCPU + 64 GB RAM + 4 TB NVMe SSD yapılandırması başlangıç noktası. ClickHouse merge tree engine ile sıkıştırma oranı 10-30x; aynı 5 TB raw log Elastic’te 1.5 TB indexed olarak saklanırken ClickHouse’ta 250-400 GB compressed olur. Storage maliyeti AWS gp3 SSD üzerinde aylık ~140 USD/TB; Elastic Cloud Hot tier’ında ~380 USD/TB; tasarruf ~63%. Compute tarafında ClickHouse paralel query execution Elastic’in shard-based scatter-gather mimarisine göre 4-8x daha hızlı; aynı sorgu için CPU saatleri 75-85% azalır.

Operasyon, Gözlemlenebilirlik ve Maliyet

Quesma deployment’ı stateless Go binary olarak Kubernetes pod veya Docker container şeklinde 2-4 replica halinde çalıştırılır; 4 vCPU + 8 GB RAM per pod yeterli. Metrics Prometheus formatında expose edilir: quesma_query_translation_duration, quesma_backend_query_duration, quesma_translation_fallback_count gibi 40+ metric izlenir. Logging için per-tenant audit log Loki veya ClickHouse’a yazılır. ClickHouse cluster monitoring için Grafana + Prometheus Exporter + ClickHouse system tables kombinasyonu standart.

Maliyet optimizasyonu için hot/warm/cold tier pattern uygulanmalı; ClickHouse TTL ve disk politikaları ile 7 gün NVMe SSD, 30 gün gp3 SSD, 90+ gün S3 cold storage stratejisi yıllık maliyetinizi 40% daha azaltır. OpenLineage ile log lineage entegrasyonu compliance audit (GDPR, BCBS 239, NIS2) için log akışının kökenli izlenmesi açısından kritik bir tamamlayıcı katmandır.

Sektörel Use Case: E-ticaret Observability Modernizasyonu

Türkiye’de bir Tier-1 e-ticaret oyuncusu 2025 Q3’te 4 yıllık ELK stack yatırımını Quesma + ClickHouse’a migrate etti. Günde 8.5 TB application log, 12 TB CDN log, 280 GB infrastructure metric volüm. Elastic Cloud Platinum tier aylık 28.000 USD seviyesindeydi; Quesma + ClickHouse Cloud Self-Managed yapılanmasında aylık 7.200 USD’ye indi. Yıllık tasarruf 250K USD. Migration 5 ay sürdü; paralel run 60 gün; Kibana üzerinde 180 dashboard ve 320 saved search hiç değişmedi. ClickHouse sütun bazlı sıkıştırma ile 90 günlük retention için storage 4.2 TB’tan 720 GB’a indi.

CrowdStrike’ın 2024 mühendislik blog yazısında Humio backend’ini ClickHouse’a migrate ederek 28M USD/yıl operasyonel tasarruf sağladığı açıklandı; günlük 1.8 petabayt log volume için ClickHouse’un sütun tabanlı sıkıştırma + paralel sorgu yapısı kritik enabler oldu. Sentry, Cloudflare, Discord ve Uber gibi global oyuncular log analytics ve observability için ClickHouse’u backend olarak benimsedi. Quesma resmi sitesi, ClickHouse resmi sayfası ve Quesma dokümantasyonu implementation kararları için temel referanslardır.

Kurumsal Quesma + ClickHouse Dönüşümünde Karşılaşılan Tipik Sorunlar

Danışmanlık projelerinde gözlemlenen tipik darboğazlar şu şekilde toplanıyor:

• Query translation coverage gap: Quesma %85 DSL coverage rapor ediyor; %15 query (özellikle complex scripted_metric, top_hits, custom aggregation) translation fallback yaşıyor; bu sorgular için Elasticsearch tier’ı paralel tutulmak zorunda kalınabiliyor.
• ClickHouse schema design: ORDER BY key, partitioning, materialized view tasarımı log query pattern analiz edilmeden yapıldığında performance bottleneck yaşanıyor; baştan doğru design şart.
• Dual-write rezervasyon maliyeti: Paralel run sırasında hem Elastic hem ClickHouse infrastructure aynı anda çalıştığından maliyet 1.5-2x artıyor; bu period 60-90 gün sınırlandırılmalı.
• Compliance audit log: Bankacılık ve telekom sektörlerinde 7 yıl retention zorunluluğu nedeniyle ClickHouse cold tier S3 archive politikası ve restore mekanizması test edilmeli.
• Alert/monitoring rebuild: Elasticsearch Watcher veya Kibana Alert tabanlı alert kurguları Quesma’da farklı çalışabiliyor; alert validation manuel yapılmalı.
• SRE öğrenme eğrisi: ClickHouse operasyonu (replication, distributed table, materialized view, TTL management) Elasticsearch’ten farklı; ekiplerin 8-12 hafta öğrenmesi gerekiyor.

Sonuç

Quesma 2026 yılında Elasticsearch ekosistemine bağlı kalmadan log analytics maliyetlerini 60-80% azaltmak isteyen kurumlar için drop-in replacement çözüm olarak konumlanıyor. Kibana dashboard’ları, Beats/Logstash pipeline’ları ve ELK ekosistemi yatırımlarını koruyarak backend modernizasyonu sağlaması en güçlü farklılaşma noktası. ClickHouse’un sütun tabanlı sıkıştırma + paralel sorgu yapısı log analytics use case’leri için yıllık 200-500K USD aralığında TCO tasarrufu sağlıyor. Karar verirken DSL coverage gap (%15 query fallback), ClickHouse schema design olgunluğu, SRE öğrenme eğrisi, dual-write paralel run period maliyeti ve compliance audit retention gereksinimi birlikte değerlendirilmeli. POC’leri tek bir kritik log domain (örn. application log veya security audit log) üzerinden başlatın; query translation coverage’ı baseline’a oturtun; dual-write period boyunca dashboard reconciliation’ı disciplined yapın. CrowdStrike, Sentry, Cloudflare, Discord gibi global referanslar ClickHouse’un petabayt ölçek log analytics için olgun olduğunu kanıtlamış durumda; Quesma bu yığını mevcut Elastic yatırımıyla uyumlu hale getirerek migration risk’ini önemli ölçüde azaltıyor. 2026 yılında log analytics modernizasyonu önümüzdeki 3 yılın en yüksek ROI’li veri altyapısı projelerinden biri olarak konumlanmaya devam edecek.

Sıkça Sorulan Sorular