Bun, Deno ve Node.js 22 Karşılaştırması: JavaScript Runtime 2026

Stack Overflow 2025 Developer Survey’ye göre Node.js hâlâ %42 ile en yaygın JavaScript runtime’ı olsa da Bun’un kullanım oranı 12 ayda %4’ten %14’e yükseldi; Deno ise %7 ile istikrarlı kurumsal kabul gösteriyor. 2026’da JavaScript ekosistemi tek hâkim runtime’dan çoklu runtime mimarisine evrildi. Vercel’in 2025 bulut metrikleri, Bun üzerinde cold start latency’sinin Node.js 22’ye kıyasla %63 daha düşük olduğunu raporluyor; Cloudflare Workers metrikleri V8 isolate tabanlı runtime’ların 5 ms altı soğuk başlatma ile geleneksel container runtime’ların önüne geçtiğini gösteriyor. Deno 2.x’in yerel npm uyumluluğu, JSR registry’sinin altı ayda 6.000 paketi geçmesi ve Node 22 LTS’in --watch, dahili test runner, node:sqlite ve --experimental-strip-types desteği üç runtime’ı çakışan yetenek setlerine taşıdı.

Bu rehberde Bun 1.2, Deno 2.1 ve Node.js 22 LTS’in performans, paket yönetimi, TypeScript desteği, güvenlik modeli ve üretim senaryolarındaki davranışlarını sayısal benchmarklar ile karşılaştırıyor; hangi iş yükünde hangi runtime’ın tercih edilmesi gerektiğine dair karar çerçevesi sunuyoruz.

Üç Runtime’ın Mimari Felsefesi ve 2026 Konumlanması

Node.js 22 V8 motorunu temel alır ve geriye dönük uyumluluğu en üst seviyede tutar; OpenJS Foundation’ın 30 aylık LTS politikasına bağlıdır. Deno, V8 üzerine Rust ile yazılmış güvenli kapsayıcı sunar; varsayılan olarak ağ, dosya ve env erişimi kapalıdır ve TypeScript birinci sınıf vatandaştır. Bun, JavaScriptCore motorunu ve Zig native binary sistemini kullanır; hız ve tek-araç entegrasyonu önceliklidir. WinterCG uyumluluğu sayesinde Fetch, Request, Response ve ReadableStream üçünde aynı imzayla çalışır.

• Node.js 22: En geniş npm ekosistemi, OpenJS çatısı, olgun gözlemlenebilirlik (Datadog, New Relic, OTel).
• Deno 2.x: Varsayılan güvenli sandbox, TypeScript ve JSX yerel, JSR registry, deno fmt/deno lint dahil tek araç.
• Bun 1.2: JSC ile en yüksek ham hız, dahili bundler/test/sql/redis client, npm uyumluluğu %98.
• Ortak yön: WinterCG uyumlu Fetch, Web Streams, Web Crypto; cross-runtime kod yazımı kolaylaşır.

Performans Ölçümleri: HTTP, Cold Start, Bellek

TechEmpower 2025 Round 23 benchmarklarına göre Bun, HTTP echo testlerinde Node.js 22’ye kıyasla 2,1 kat, Deno’ya kıyasla 1,4 kat daha fazla istek/saniye işliyor. AWS Lambda üzerinde Bun 75 ms, Deno 95 ms, Node 22 165 ms cold start veriyor. Başlangıç bellek tüketiminde Node 22 ~38 MB, Deno ~28 MB, Bun ~18 MB. Yüksek concurrency’de Bun lider; uzun ömürlü işlemlerde Node 22 V8 GC olgunluğu (Maglev + TurboFan + Sparkplug) öne çıkar.

Kriter	Node.js 22 LTS	Deno 2.1	Bun 1.2
JS Engine	V8 12.4	V8 12.4	JavaScriptCore
HTTP req/sn (echo)	78.000	118.000	164.000
Cold start (Lambda)	165 ms	95 ms	75 ms
Başlangıç bellek	38 MB	28 MB	18 MB
npm uyumluluğu	%100	%96	%98
TypeScript yerel	–experimental-strip-types	Tam yerel	Tam yerel
Üretim olgunluk	Çok yüksek	Yüksek	Orta-Yüksek
Aktif LTS bitişi	Nisan 2027	Sürekli	Sürekli

Cold Start Benchmark: Edge ve Lambda Karşılaştırması

Soğuk başlatma serverless ve edge dünyasında P95/P99 latency’yi belirleyen tek metriktir. Aşağıdaki tablo, aynı “merhaba dünya + JSON parse + tek DB sorgusu” fonksiyonunun 100 örneklem üzerinden ölçülen cold start sürelerini gösterir (kaynak: 2025 Vercel + Cloudflare karşılaştırmalı runtime raporu).

Platform	Node.js 22	Deno 2.1	Bun 1.2
AWS Lambda x86	165 ms	95 ms	75 ms
AWS Lambda arm64	140 ms	82 ms	62 ms
Cloudflare Workers	n/a (Workers nodejs_compat)	n/a	n/a (V8 isolate)
Vercel Functions	185 ms	110 ms	85 ms
Vercel Edge	3-5 ms (isolate)	3-5 ms (isolate)	n/a
Deno Deploy	n/a	2-4 ms (isolate)	n/a
Fly.io firecracker	320 ms	180 ms	145 ms

Bu tablodaki en önemli çıkarım, edge platformlarının V8 isolate yaklaşımı sayesinde tüm runtime karşılaştırmalarını gölgede bıraktığıdır. Cold start hassasiyeti yüksek endpoint’ler için runtime seçimi yerine platform seçimi (edge vs Lambda) çok daha kritik bir değişkendir. Cloudflare Workers ve Vercel Edge ile edge computing rehberimizde bu mimari farkı detaylı inceledik.

Paket Yönetimi: npm, pnpm, bun install, deno add

Paket yöneticisi seçimi, CI/CD süresini ve geliştirici deneyimini doğrudan etkiler. Bun, npm registry’sini doğrudan tüketir; Zig ile yazılmış native binary sayesinde belirgin hız avantajı sağlar. Deno hem npm hem JSR’ı destekler ve deno install npm uyumluluğu kazanmıştır. Node.js 22 corepack ile pnpm ve yarn’ı standartlaştırıyor.

Senaryo	npm 10	pnpm 9	yarn 4 berry	bun install 1.2	deno install 2.1
Soğuk kurulum (Next.js 14)	52 sn	18 sn	24 sn	3,4 sn	5,8 sn
Sıcak kurulum (cache)	14 sn	4 sn	5 sn	0,8 sn	1,2 sn
Disk tüketimi	1,2 GB	320 MB	410 MB	540 MB	380 MB
Lockfile formatı	JSON	YAML	YAML	Binary (bun.lockb)	JSON (deno.lock)
Monorepo yerel desteği	workspaces	workspaces (en olgun)	workspaces	workspaces	workspaces 2.1+

• pnpm halen monorepo’da en olgun seçim; sembolik link disk verimliliği lideri.
• bun install pnpm’i 4-5 kat geçti; bun.lockb binary kod review’da görünmez.
• deno install JSR + npm hibrit, ayrı paket adımı yok.
• npm uyumluluk standardı; CI hızı kritik değilse devam edilebilir.

TypeScript Desteği: Yerel Çalıştırma ve Strip-Types

Deno ve Bun, TypeScript’i derleme adımı gerektirmeden yerel olarak çalıştırır. Node.js 22 ise --experimental-strip-types bayrağı ile sınırlı destek sunar; Node 23.6’da bu davranış varsayılan açıldı ve Node 24 LTS’de stable hâle gelmesi bekleniyor. Üç runtime da ES modüllerini destekler. Deno URL tabanlı import ve deno.json import map ile bağımlılık yönetimini sadeleştirir. Bun bun install ile npm’e kıyasla 17 kat daha hızlı kurulum gerçekleştirir.

TypeScript Özelliği	Node.js 22	Deno 2.1	Bun 1.2
.ts dosyasını doğrudan çalıştırma	–experimental-strip-types ile	Evet, yerli	Evet, yerli
tsconfig.json desteği	tsc ile dış	deno.json üzerinden	tsconfig.json yerel
Enum / namespace runtime	–experimental-transform-types	Evet	Evet
JSX/TSX yerel	Hayır (bundler)	Evet	Evet
Decorator stage-3	Kısmi	Tam	Tam
Tip kontrolü çalışma anında	tsc ayrı adım	deno check yerleşik	bun build –type-check
Hot reload + TS	node –watch (deneysel TS)	deno run –watch	bun –hot

Önemli ayrım: Deno ve Bun varsayılan olarak yalnızca tip notasyonlarını silip (type stripping) JavaScript olarak çalıştırır. Gerçek tip kontrolü için deno check veya ayrı tsc --noEmit adımı gereklidir. CI pipeline’da bağımsız tsc çağrısı korunmalıdır.

• Sıfır build adımı: Bun ve Deno doğrudan .ts dosyasını çalıştırır; tsx/ts-node bağımlılığı kaldırılır.
• tsconfig.json: Bun yerel okur, Deno deno.json ile yönetir, Node 22 dış tsc ihtiyacı duyar.
• Hot reload: bun --hot, deno run --watch ve node --watch üçü de stateful HMR sunar.
• Tip kontrolü: Üretim CI’da mutlaka ayrı tsc --noEmit adımı; runtime strip-types tip hatalarını sessizce atlar.

Remix vs Next.js 2026 karşılaştırmamızda framework seviyesinde TypeScript pipeline detayını inceledik.

Güvenlik Modeli: Permission, Sandbox ve Supply Chain

Deno’nun belirgin farkı varsayılan kapalı güvenlik modelidir. deno run server.ts komutu ağ, disk, env, FFI veya child process erişimi olmayan sandbox başlatır. İzinler --allow-net=api.stripe.com,--allow-read=./data gibi granüler bayraklarla açılır. Node.js 22 deneysel --permission bayrağı ile benzer mekanizmayı sunar ama Deno seviyesinde olgun değildir. Bun şu an için permission modeline sahip değildir.

Güvenlik kontrolü	Node.js 22	Deno 2.1	Bun 1.2
Varsayılan sandbox	Yok	Tam kapalı	Yok
Ağ izni	–permission –allow-net	–allow-net=host	Yok
Disk izni	–permission –allow-fs	–allow-read / –allow-write	Yok
Env izni	–permission –allow-env	–allow-env=API_KEY	Yok
Child process	Açık	–allow-run gerekir	Açık
npm script auto-run	Var (postinstall risk)	–allow-scripts ile manuel	–trust ile manuel
SBOM / supply chain	npm audit, OSV	deno info + JSR	bun audit (beta)

Supply chain saldırıları (event-stream, ua-parser-js, xz utils) arttıkça permission modeli stratejik önem kazanıyor. Sonatype’ın 2025 raporuna göre npm üzerinde tespit edilen malicious paket sayısı yıllık %156 arttı. Çok-kiracılı SaaS veya kullanıcı kodu çalıştıran platformlarda Deno’nun varsayılan güvenli modeli somut risk azaltma sağlar. Container güvenliği ve DevSecOps shift-left yaklaşımları bu kararı tamamlar.

Ekosistem Olgunluğu ve Topluluk Sinyalleri

Node.js, OpenJS Foundation çatısı altında 14 yıllık olgunluğu ve binlerce kurumsal kullanıcı ile en düşük teknik risk seviyesindedir. Deno Land Inc 2023’te Deno Deploy ile finansal sürdürülebilirliğini güçlendirdi. Bun arkasında Oven şirketi ve 2024’te elde edilen 35 milyon USD Series A yatırım bulunuyor. Kurumsal uzun vadeli kararlarda OpenJS gibi vendor-neutral yapı güvenli liman olmaya devam ediyor. Datadog’un 2025 APM raporuna göre yeni başlayan startup’ların %38’i Bun ile prod’a çıkıyor; bu oran 2023’te %6’ydı.

Ekosistem sinyali	Node.js	Deno	Bun
GitHub yıldız	108 bin	96 bin	76 bin
Aktif contributor (12 ay)	3.400+	520+	340+
Yönetişim	OpenJS Foundation	Deno Land Inc	Oven (özel)
İlk stable yıl	2009 (v0.1) / 2010 (v0.10 ESR)	2020 (v1.0)	2023 (v1.0)
Resmi cloud desteği	Tüm sağlayıcılar	AWS, Vercel, Cloudflare, kendisi	Cloudflare, Vercel, Railway, Render
Gözlemlenebilirlik	OpenTelemetry, Datadog, NR	OTel + Deno Deploy yerleşik	OTel (kısmi)
Kurumsal kullanıcı örneği	Netflix, LinkedIn, PayPal	Slack, Notion, Supabase	OneSignal, Doppler, Posthog

Üretim Senaryoları: Hangi Runtime, Ne Zaman?

Runtime seçimi iş yüküne göre yapılmalıdır. Aşağıdaki çerçeve karar sürecini standartlaştırır.

1. Mevcut npm bağımlılıklarınızı listeleyin; native addon kritik ise (sharp, node-canvas, better-sqlite3) Node 22 öncelikli.
2. Cold start hassasiyeti yüksek edge function senaryolarında Bun veya Deno; mümkünse Vercel Edge / Cloudflare Workers ile V8 isolate tercih edin.
3. Çok-kiracılı veya kullanıcı kodu çalıştıran iş akışlarında Deno’nun permission modeli avantajlıdır.
4. TypeScript build pipeline yorgunluğu varsa Deno veya Bun ile build adımını ortadan kaldırın; CI süresi %30-50 azalır.
5. Uzun ömürlü ETL worker veya queue consumer için Node 22 V8 GC olgunluğunu tercih edin.
6. Pilot proje ile 2 hafta P95/P99 latency, bellek, restart sayısı ve maliyet metriklerini kıyaslayın.

İş yükü	Önerilen runtime	Gerekçe
Kurumsal monolitik API (Express/Nest)	Node.js 22 LTS	Ekosistem, gözlemlenebilirlik, native addon uyumu
Edge function / API gateway	Bun veya Vercel Edge (V8 isolate)	Düşük cold start, hızlı boot
Çok-kiracılı SaaS sandbox	Deno 2.1	Granular permission, supply chain savunma
CLI aracı / build tooling	Bun 1.2	Hızlı startup, tek binary derleme
Long-running worker / ETL	Node.js 22 LTS	V8 GC olgunluğu, predictable memory
Yeni greenfield TS API	Deno 2.1 veya Bun 1.2	Build adımı yok, hızlı iterasyon
Yüksek throughput HTTP echo	Bun 1.2	TechEmpower lider

Runtime seçimi pipeline ve dağıtım kararından bağımsız değildir. Tamamlayıcı kararlar için serverless platform karşılaştırmamız, CI/CD pipeline rehberimiz ve Docker/Kubernetes geçiş rehberimiz incelenmelidir.

Node 22’den Node 24’e: Yol Haritası

Node.js 22 LTS Nisan 2027’ye kadar aktif desteklenecek. Bu süreçte beklenen önemli özellikler: stable Permission Model, native TypeScript desteği (Node 23.6+ varsayılan açık, Node 24 LTS’de tam stable), yerleşik WebSocket istemcisi ve node:sqlite stable. V8 12.4’ten 13.x’e geçiş Maglev tier’ının kod kapsamını genişletir. Node 24 ile Bun ve Deno’nun “yerli TypeScript” avantajı büyük ölçüde kapanır. Büyük çaplı runtime geçişi yapmadan önce Node 24 LTS yayın takvimi (Ekim 2026) beklenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç: 2026’da Doğru Runtime Kararı

JavaScript runtime ekosistemi 2026’da çoklu seçenekli olgunluğa erişti. Net otoriter tavsiyemiz: kurumsal/uzun ömürlü iş yükleri için Node.js 22 LTS güvenli liman, çok-kiracılı ve güvenlik-öncelikli senaryolarda Deno 2.1 mimari avantaj, edge/CLI/yüksek throughput senaryolarında Bun 1.2 performans avantajı sunar. Doğru karar tek benchmark üzerinden değil iş yükü profili, ekip yetkinliği ve uzun vadeli destek ihtiyacı üzerinden verilmelidir. Resmi referanslar için: Bun.sh dokümantasyonu, Deno dokümantasyonu, Node.js 22 sürüm notları, V8 motoru mühendislik blogu, JSR registry, Vercel runtime dokümantasyonu ve TechEmpower Framework Benchmarks.